Een stamboom beginnen in België: waar vindt u de akten

In de schuif van de kast van uw grootmoeder ligt een stapeltje bidprentjes, met een elastiekje erom. Op elk kaartje een naam, een geboortedatum, een dorp. Dat is, zonder dat u het weet, het begin van een stamboom. Dit artikel vertelt waar u daarna verder zoekt, en wat daarvan in België gratis online staat.

Het korte antwoord

Begin bij wat u thuis hebt en bij wie nog leeft. Zoek daarna in AGATHA, de online zoekomgeving van het Rijksarchief: daar staan gratis scans van de burgerlijke stand van 1796 tot ongeveer 1920 en van de parochieregisters daarvoor. Overlijdensakten zijn openbaar na 50 jaar, huwelijksakten na 75, geboorteakten na 100. Jongere akten vraagt u aan bij de gemeente, als familie in rechte lijn.

Stap 1: begin thuis

De beste bronnen liggen vaak in huis. Zoek naar bidprentjes en rouwbrieven, het trouwboekje, oude identiteitskaarten, brieven en foto's met iets op de achterkant. En vraag het aan wie het nog weet. Noteer bij elke persoon wat u zeker weet: volledige naam, geboortedatum en -plaats, huwelijk, overlijden. Schrijf ook op waar u het vond. Een stamboom zonder bronnen is later niet meer na te gaan.

Stap 2: het Rijksarchief, via AGATHA

Sinds juni 2024 zoekt u bij het Rijksarchief via AGATHA (agatha.arch.be). Oude links naar de vroegere zoekpagina's werken niet meer. Er zijn twee ingangen die u als beginner nodig hebt:

• Genealogische bronnen: scans van meer dan 28.000 parochieregisters (tot 1796) en meer dan 36.000 registers van de burgerlijke stand (1796 tot ongeveer 1920), met de tienjarige tafels. U bladert per gemeente, zoals in het echte register. Voor de scans maakt u een gratis account aan. U kunt tot 100 bladzijden per dag downloaden.
• Analyses van akten: een naamindex met ongeveer 42 miljoen namen, gemaakt door vrijwilligers. Daarin zoekt u wel op naam, ook zonder account. Niet alle registers zijn al verwerkt, dus vindt u iemand niet, blader dan zelf in de scans.

Een tip voor het bladeren: begin bij de tienjarige tafels. Daarin staan per tien jaar alle geboortes, huwelijken en overlijdens van een gemeente op alfabet, met de datum. Daarmee vindt u snel de juiste akte.

Stap 3: voor 1796, de parochieregisters

De burgerlijke stand begint in 1796, onder het Franse bewind. Daarvoor noteerde de pastoor doopsels, huwelijken en begrafenissen in de parochieregisters. Die zijn in de praktijk meestal bewaard vanaf het begin van de zeventiende eeuw, soms ouder. Verwacht Latijn: Joannes voor Jan, Maria voor Marie, en uitgangen die veranderen met de plaats in de zin.

Welke akten zijn openbaar

Akte	Openbaar na
Overlijdensakte	50 jaar
Huwelijksakte	75 jaar
Geboorteakte	100 jaar

Dat staat zo in het Burgerlijk Wetboek sinds 1 april 2019. Een openbare akte mag iedereen inkijken of opvragen. Is een akte nog niet openbaar, dan krijgen alleen de persoon zelf, de partner, familie in rechte lijn (ouders, grootouders, kinderen, kleinkinderen), de erfgenamen en hun notaris of advocaat een afschrift. U vraagt het aan bij de dienst burgerlijke stand van de gemeente waar de akte werd opgemaakt. Voor genealogisch onderzoek naar akten die nog niet openbaar zijn, bestaat sinds 2021 een aparte aanvraagprocedure.

Andere bronnen die veel opleveren

• Bevolkingsregisters (vanaf 1847): per gezin wie er woonde, met beroep en verhuizingen. Ze zijn vrij te raadplegen na 120 jaar, meestal in het stads- of gemeentearchief of het Rijksarchief. Antwerpen heeft zijn openbare registers gratis online gezet via FelixArchief.
• Militieregisters: met ouders, beroep en zelfs een lichaamsbeschrijving. Die van West-Vlaanderen (1813 tot 1922) zijn volledig digitaal te raadplegen.
• Bidprentjes: in Vlaanderen gewoon vanaf ongeveer 1820. Online onder meer op Karakol, Archiefbank Vlaanderen en Geneanet. Familiekunde Vlaanderen bewaart er ongeveer 850.000 in haar documentatiecentrum.
• FamilySearch: gratis met een account, met Belgische indexen van doop, huwelijk en overlijden en per provincie de burgerlijke stand.

Hulp en een programma

Familiekunde Vlaanderen (tot 2011 de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde) heeft regionale afdelingen met leeszalen, cursussen en vrijwilligers die graag helpen, en geeft het tijdschrift Vlaamse Stam uit. Geneanet laat u gratis een stamboom bouwen en die van anderen bekijken.

Gentools.be bundelt al jaren handige hulpmiddelen voor genealogen, van kalenderomzetting tot programma's: gentools.be.

Om uw stamboom bij te houden zijn Aldfaer en Gramps gratis. Ze exporteren allebei naar GEDCOM, het uitwisselformaat van stamboomprogramma's, net als Legacy, MyHeritage en Geneanet. Hebt u zo'n bestand gekregen of gemaakt, dan ziet u op thememorypalace.ai/gedcom gratis en zonder account hoeveel generaties erin zitten, wie de oudste voorouder is en waar de gaten zitten. Het bestand verlaat uw toestel niet.

Van akten naar mensen

Een akte vertelt wanneer iemand geboren werd, niet wie hij was. Dat staat op de foto's, in de verhalen, in het bidprentje dat iemand bewaarde. In The Memory Palace komt de stamboom binnen als GEDCOM en krijgt elke generatie een plek naast haar foto's en verhalen, zodat de namen weer mensen worden.