Op de zolder van je ouders ligt een trouwboekje met een harde kaft. Je grootouders, 1938, een gemeente in Brabant. Daarin staan de namen van hun ouders, en soms hun geboortedata. Dat is, zonder dat je het weet, het begin van een stamboom. Dit artikel vertelt waar je daarna verder zoekt, en wat daarvan in Nederland gratis online staat.
Het korte antwoord
Begin bij wat je thuis hebt en bij wie nog leeft. Zoek daarna gratis in WieWasWie en Open Archieven, die akten uit tientallen archieven samenbrengen. Geboorteakten zijn openbaar na 100 jaar, huwelijksakten na 75 en overlijdensakten na 50. Voor 1811 zoek je in de doop-, trouw- en begraafboeken. En de persoonskaart van een overleden grootouder vraag je op bij het CBG.
Stap 1: begin thuis
De beste bronnen liggen vaak in huis: trouwboekjes, rouwkaarten, oude brieven, diploma's, foto's met iets op de achterkant. Vraag ook aan wie het nog weet. Noteer bij elke persoon wat je zeker weet, en waar je het vond. Een stamboom zonder bronnen is later niet meer na te gaan.
Stap 2: gratis zoeken online
- WieWasWie, van het CBG, doorzoekt akten uit meer dan dertig archieven. Zoeken is gratis; een betaald abonnement geeft extra's.
- Open Archieven doorzoekt honderden miljoenen vermeldingen van personen in akten, ook gratis. Met een betaald abonnement krijg je meldingen en kun je gegevens exporteren.
- FamilySearch heeft Nederlandse collecties per provincie, gratis met een account.
- Het regionaal archief van de streek waar je voorouders woonden, heeft vaak meer dan de grote zoeksites: scans, registers en hulp in de studiezaal.
Volledig overzicht per provincie: alle Nederlandse archieven met akten online, wat gratis is en waar je op naam zoekt.
Stap 3: voor 1811, de DTB-registers
De burgerlijke stand begint in het grootste deel van Nederland op 1 januari 1811, in Zeeuws-Vlaanderen al in 1796. Daarvoor noteerden de kerken doopsels, huwelijken en begrafenissen in de doop-, trouw- en begraafboeken, kortweg DTB. Die zijn meestal bewaard vanaf het einde van de zestiende eeuw. Verwacht in katholieke registers Latijn, en houd er rekening mee dat elke kerk haar eigen boeken hield.
Welke akten zijn openbaar
| Akte | Openbaar na |
|---|---|
| Overlijdensakte | 50 jaar |
| Huwelijksakte | 75 jaar |
| Geboorteakte | 100 jaar |
Na die termijn gaan de registers naar het archief en kan iedereen ze inzien. Een jongere akte vraag je aan bij de gemeente waar ze werd opgemaakt, met je identiteitsbewijs. Een uittreksel kan iedereen krijgen; voor een volledig afschrift moet je een gerechtvaardigd belang hebben.
Bevolkingsregister, gezinskaart en persoonskaart
Waar de akten vertellen wanneer iemand geboren werd, trouwde of stierf, vertelt het bevolkingsregister waar en met wie hij woonde:
- Bevolkingsregister, vanaf ongeveer 1850: per huishouden wie er woonde, met verhuizingen. Meestal in het gemeente- of regionaal archief.
- Gezinskaarten, van 1920 tot 1939: per gezin.
- Persoonskaarten, van 1939 tot 1994, en daarna persoonslijsten: per persoon, met ouders, partner, kinderen en adressen.
De persoonskaart of persoonslijst van een overleden familielid vraag je op bij het CBG. Een zoekopdracht kost in 2026 4,65 euro, ook als er niets gevonden wordt. Is het overlijden minder dan twintig jaar geleden, dan worden de adressen weggelaten.
Andere bronnen die veel opleveren
- Notariële archieven: openbaar na 75 jaar, testamenten na 100 jaar. Te vinden in de regionale archieven.
- Memories van successie (1806 tot 1927): aangiftes voor de erfbelasting, met erfgenamen en bezittingen. Voor Zuid-Holland bij het Nationaal Archief, voor de andere provincies bij de regionale archieven.
- Militieregisters (1815 tot 1922): met ouders, beroep en een beschrijving, in gemeente- en regionale archieven.
- Bidprentjes: vooral in katholieke families. Het CBG heeft een grote collectie uit Nederland en België.
Hulp en een programma
Het CBG, het Centrum voor familiegeschiedenis, heeft een startgids voor beginners en grote collecties. De Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) heeft meer dan twintig regionale afdelingen met cursussen voor beginners, het tijdschrift Gens Nostra en een bibliotheek in Bunnik.
De Wegwijzer genealogie van Piet en Willeke Molema houdt in zo'n veertig rubrieken bij wat er online te vinden is, van begraafplaatsen tot de VOC: familiemolema.nl/links.htm.
Om je stamboom bij te houden, zijn Aldfaer en Gramps gratis; beide lezen en schrijven GEDCOM, het uitwisselformaat van stamboomprogramma's, net als GensDataPro van de NGV. Op Genealogie Online kun je een stamboom gratis publiceren door een GEDCOM-bestand op te laden. Heb je zo'n bestand gekregen of gemaakt, dan zie je op thememorypalace.ai/gedcom gratis en zonder account hoeveel generaties erin zitten, wie de oudste voorouder is en waar de gaten zitten. Het bestand verlaat je toestel niet.
Zoek je ook in België, lees dan onze gids over een stamboom beginnen in België.
Van akten naar mensen
Een akte vertelt wanneer iemand trouwde, niet hoe het feest was. Dat staat op de foto's, in de verhalen, in de brieven die iemand bewaarde. In The Memory Palace komt de stamboom binnen als GEDCOM en krijgt elke generatie een plek naast haar foto's en verhalen, zodat de namen weer mensen worden.