Een voorouder uit de Eerste Wereldoorlog terugvinden: waar u zoekt

In een doos met oude papieren zit een bidprentje. Een jonge man in uniform, geboren in 1894, "gesneuveld voor het vaderland" in 1917. Niemand in de familie weet nog wie hij precies was, bij welk regiment hij diende of waar hij begraven ligt. Een eeuw later zijn de meeste bronnen gratis te doorzoeken.

Het korte antwoord

Begin met wat u thuis hebt: bidprentjes, brieven, foto's in uniform, medailles. Zoek dan in de Namenlijst van het In Flanders Fields Museum als hij in België stierf, en in de bronnen van zijn eigen land: het War Dead Register voor België, CWGC voor de Commonwealth, Mémoire des hommes voor Frankrijk, de Volksbund en CompGen voor Duitsland. Was hij krijgsgevangene, zoek dan bij het Rode Kruis.

Stap 1: begin thuis

Een bidprentje geeft vaak de naam, de geboortedatum en de datum en plaats van overlijden. Een foto in uniform toont soms een regimentsnummer op de kraag. Brieven van het front noemen plaatsen en kameraden. Kijk ook naar het oorlogsmonument in het dorp: daar staat de naam, en soms de datum. Schrijf alles op, met waar u het vond.

Stap 2: de Namenlijst in Ieper

Het In Flanders Fields Museum in Ieper houdt de Namenlijst bij: een lijst van iedereen die in de Eerste Wereldoorlog in België stierf, soldaten en burgers, van elke nationaliteit, vriend en vijand. Ook Belgen die in het buitenland stierven, staan erin. De lijst is gratis te doorzoeken op namenlijst.org. Weet u meer over iemand, of hebt u een foto, dan kunt u die aan het museum bezorgen. Het kenniscentrum van het museum helpt ook bij familieonderzoek; kijk vooraf de openingsuren na.

Stap 3: Belgische soldaten

• War Dead Register: het War Heritage Institute heeft een gratis databank van Belgische militairen die sneuvelden, op wardeadregister.be.
• Persoonlijk militair dossier: de oudere dossiers liggen bij het War Heritage Institute in Brussel, de jongere bij het Rijksarchief. Die laatste vindt u via de indexkaarten van de Dienst van het Stamboek, die u alleen in de leeszaal kunt raadplegen. Dossiers ouder dan 100 jaar zijn voor iedereen open.

Zo'n dossier vermeldt vaak de dienstperiode, de eenheid, bevorderingen, onderscheidingen, verwondingen en ziekenhuisopnames, en soms papieren over krijgsgevangenschap. De uitleg staat op familiegeschiedenis.be, de site van het Rijksarchief en zijn partners.

Soldaten uit andere landen

Land	Waar zoeken	Kosten
Commonwealth (o.a. VK, Canada, Australië)	CWGC, "Find War Dead": ongeveer 1,7 miljoen doden uit beide wereldoorlogen, met eenheid, datum en graf	Gratis
Frankrijk	Mémoire des hommes: meer dan 1,3 miljoen fiches "mort pour la France"	Gratis
Duitsland	Volksbund, gravenzoeker: meer dan 5 miljoen doden en vermisten uit beide wereldoorlogen	Gratis
Duitsland	CompGen, index van de verlieslijsten 1914 tot 1919: ongeveer 8,5 miljoen vermeldingen	Gratis
Verenigde Staten	Inschrijvingskaarten voor de dienstplicht, 1917 en 1918, via FamilySearch	Gratis

Een waarschuwing voor Britse soldaten: de meeste dossiers gingen in september 1940 verloren bij een bombardement. Ongeveer 2 miljoen beschadigde dossiers bleven over; ze staan op de betalende sites Ancestry en Findmypast, en zijn gratis in te kijken in The National Archives in Kew. Voor Franse soldaten zijn er ook de registres matricules, per departement gedigitaliseerd, met ook wie de oorlog overleefde.

Krijgsgevangenen en burgers

Het Internationale Comité van het Rode Kruis heeft zijn archief over de Eerste Wereldoorlog gratis online gezet, op grandeguerre.icrc.org. Het bevat ongeveer 5 miljoen fiches over zo'n 10 miljoen krijgsgevangenen en geïnterneerde burgers, van alle nationaliteiten.

Van naam naar verhaal

Met de eenheid en de datum kunt u nagaan wat er die dag gebeurde: voor Britse eenheden in de oorlogsdagboeken bij The National Archives, voor Franse op Mémoire des hommes. Soldaten zonder bekend graf staan vaak op een monument voor de vermisten, zoals de Menenpoort in Ieper.

Een dossier vertelt waar iemand diende. Het bidprentje, de brieven en de foto vertellen wie hij was. Breng ze samen. In The Memory Palace kunt u een kamer maken voor die ene jongeman, met zijn foto, zijn brieven en wat u over hem vond, zodat hij meer blijft dan een naam op een monument.

Voor brieven en documenten uit die tijd leest u ons artikel over oude brieven en documenten bewaren. Begint u pas aan uw stamboom, lees dan onze gids voor België.