Oude familiefoto's online zetten: auteursrecht, privacy en AI-bewerking

U hebt een doos met foto's van uw overgrootouders gescand. Een trouwfoto uit 1928, met het stempel van een fotograaf uit Gent op de achterkant. Een familieportret uit de jaren vijftig. U wilt ze delen met de familie, misschien op een genealogiesite of op sociale media. En u vraagt zich af: mag dat zomaar?

Dit artikel geeft algemene informatie over de regels in België en Nederland. Het is geen juridisch advies. Twijfelt u over een concreet geval, of wilt u foto's commercieel gebruiken, vraag dan raad aan een jurist.

Het korte antwoord

Privé delen met familie is zelden een probleem. Wilt u foto's openbaar online zetten, kijk dan naar drie dingen. Het auteursrecht: loopt tot 70 jaar na de dood van de fotograaf, en wie de afdruk erft, heeft daarmee niet het auteursrecht. Het portretrecht: in België is toestemming nodig van wie erop staat, en tot 20 jaar na zijn dood van de erfgenamen. En de privacy van de levenden op de foto. Bewerkt u een foto met AI, vermeld dat dan, ook al is dat voor privégebruik niet verplicht.

1. Het auteursrecht: wie maakte de foto?

In de hele Europese Unie loopt het auteursrecht op een foto tot 70 jaar na de dood van de maker. Niet de datum van de foto telt, maar het sterfjaar van de fotograaf. Een foto uit 1950 van een fotograaf die in 1990 overleed, is beschermd tot eind 2060. Is de fotograaf onbekend, dan loopt de bescherming 70 jaar vanaf de eerste rechtmatige publicatie.

Twee dingen die vaak verrassen:

• Een afdruk erven is niet het auteursrecht erven. De Belgische wet zegt uitdrukkelijk dat wie een werk krijgt, daarmee niet het recht krijgt om het te exploiteren. Een studioportret blijft dus van de fotograaf of zijn erfgenamen, tenzij het auteursrecht schriftelijk werd overgedragen.
• Een naam of stempel op de foto telt. Wie op het werk als maker vermeld staat, wordt in België vermoed de maker te zijn, tot het tegendeel bewezen is. Het stempel van de fotograaf op de achterkant is dus een aanwijzing voor wie het auteursrecht had.

In Nederland is er een uitzondering die voor families handig is: van een portret dat in opdracht werd gemaakt, mogen de geportretteerde en na zijn dood de nabestaanden kopieën laten maken. Of dat ook openbaar online zetten dekt, is niet zonder meer duidelijk.

2. Het portretrecht: wie staat erop?

	België	Nederland
Regel	Toestemming nodig om een portret openbaar te maken	Afweging: publicatie mag niet als de geportretteerde een redelijk belang heeft om zich te verzetten
Na het overlijden	Toestemming van de erfgenamen, tot 20 jaar na de dood	Bij een portret in opdracht: toestemming van de nabestaanden, tot 10 jaar na de dood. Anders kan een naaste zich verzetten bij een redelijk belang

De Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit spreekt van een dubbele toestemming: wie ermee instemt gefotografeerd te worden, stemt daarmee nog niet in met publicatie. Voor een foto van een overgrootvader die al lang overleden is, speelt het portretrecht meestal niet meer. Voor een foto van een tante die vorig jaar overleed wel.

3. Privacy: de levenden op de foto

De Europese privacywet, de AVG, geldt niet voor overleden personen. Voor de levenden op de foto wel: neven, nichten, kinderen, uzelf. Er is een uitzondering voor zuiver persoonlijk of huishoudelijk gebruik. Privé delen met een beperkte kring valt daar meestal onder. Openbaar online zetten meestal niet: het Europese Hof van Justitie oordeelde in de zaak Lindqvist dat publiceren op internet voor een onbepaald aantal mensen niet onder die uitzondering valt.

In de praktijk: vraag het de levenden op de foto voor u hem openbaar deelt, zeker bij foto's van kinderen.

4. Foto's herstellen en inkleuren met AI

Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieregels van de Europese AI-verordening. Wat betekenen ze voor u?

• De makers van AI-toepassingen moeten ervoor zorgen dat beelden die hun systemen maken of ingrijpend wijzigen, machineleesbaar als AI-beeld herkenbaar zijn. Voor gewone bewerkingshulp, die het beeld niet wezenlijk verandert, geldt dat niet.
• Wie een deepfake verspreidt, een beeld dat echt lijkt maar het niet is, moet melden dat het met AI gemaakt of bewerkt werd.
• Wie AI gebruikt voor persoonlijke, niet-beroepsmatige doelen, valt buiten die meldplicht. Een familielid dat thuis een oude foto herstelt, heeft dus geen wettelijke meldplicht.

Twee kanttekeningen. Is de foto nog auteursrechtelijk beschermd, dan heeft de maker ook het recht om bewerkingen toe te staan, en kan hij zich verzetten tegen wijzigingen die zijn eer of reputatie schaden. En los van de wet: een ingekleurde foto wordt na een paar keer doorsturen al snel voor het origineel gehouden. Vermeld daarom dat een foto bewerkt werd, en bewaar het origineel ernaast.

Een eenvoudige checklist

1. Wie maakte de foto, en wanneer overleed die? Meer dan 70 jaar geleden: geen auteursrecht meer. Onbekend of recent: voorzichtig met openbaar delen.
2. Wie staat erop? Levenden of recent overledenen: vraag toestemming voor u openbaar publiceert.
3. Met wie deelt u? Privé met familie is iets anders dan openbaar op internet.
4. Bewerkt met AI? Vermeld het, en bewaar het origineel.

Delen zonder alles openbaar te zetten

Veel van deze vragen vallen weg als u niet openbaar deelt, maar alleen met wie u uitnodigt. In The Memory Palace is wat u bewaart privé, tenzij u zelf anders kiest, en bepaalt u per kamer wie er binnen mag. Zo kunnen neven en nichten de foto's zien, zonder dat ze openbaar op internet staan.

Wilt u een foto herstellen of inkleuren, lees dan ons artikel over oude foto's herstellen en inkleuren. Over de verschillende manieren om familiefoto's privé te delen, leest u meer in familiefoto's privé delen: de mogelijkheden vergeleken.