Een stamboom beginnen in Ierland: waar vindt u de akten

In een schuif ligt een brief uit Boston, gedateerd 1911, in een zorgvuldig handschrift. "Give my love to all at home in Ballyduff." Geen familienaam die u herkent, wel een plaats. In Ierland is die plaats vaak de sleutel. Dit artikel vertelt waar u daarna verder zoekt, en wat daarvan gratis online staat.

Het korte antwoord

Begin bij wat u thuis hebt, en probeer het graafschap, de parochie of het townland (de kleinste Ierse plaatsaanduiding) te vinden waar uw familie vandaan kwam. Zoek daarna op irishgenealogy.ie, waar de registers van de burgerlijke stand vanaf 1864 (huwelijken vanaf 1845) gratis in te kijken zijn. De volkstellingen van 1901, 1911 en 1926 staan gratis op de website van de National Archives of Ireland (het Ierse Nationaal Archief). Voor 1864 brengen de katholieke parochieregisters van de National Library of Ireland (de Ierse Nationale Bibliotheek) u verder terug.

Stap 1: begin thuis

De beste bronnen liggen vaak in huis: misprentjes en bidprentjes, brieven van familieleden die emigreerden, akten, een gebedenboek met namen op het schutblad, foto's met iets op de achterkant. Vraag het aan wie het nog weet. Noteer bij elke persoon wat u zeker weet: volledige naam, geboortedatum en -plaats, huwelijk, overlijden. En waar u het vond. In Iers onderzoek telt één gegeven meer dan alle andere: de plaats. Een townland of parochie brengt duizenden Mary Murphy's terug tot één.

Stap 2: de burgerlijke stand

De burgerlijke stand begon voor niet-katholieke huwelijken op 1 april 1845, en voor alle geboortes, overlijdens en huwelijken op 1 januari 1864.

irishgenealogy.ie, beheerd door de Ierse overheid, toont de inschrijvingen in de registers zelf. Het is gratis en u hebt geen account nodig. Citizens Information vermeldt deze jaren als beschikbaar (nagekeken in september 2026):

Akte	Online op irishgenealogy.ie
Geboortes	1864 tot 1924
Huwelijken	1845 tot 1949
Overlijdens	1871 tot 1974

Voor recentere akten gaat u naar het General Register Office (GRO, het centrale Ierse bureau voor de burgerlijke stand). De onderzoeksruimte in Dublin neemt zoekopdrachten per e-mail aan, op voorwaarde dat u genoeg gegevens hebt om een bepaalde inschrijving te identificeren. Een gerichte zoekopdracht over maximaal vijf jaar kost 5 euro per gebeurtenis, en een kopie van een inschrijving kost 5 euro: dezelfde gegevens als een officieel afschrift, alleen voor onderzoek. Een officieel afschrift kost 20 euro. Prijzen nagekeken in september 2026.

Voor Noord-Ierland dekt het GRO in Dublin het hele eiland tot eind 1921. Vanaf 1922 liggen de akten van de zes graafschappen bij GRONI, het General Register Office for Northern Ireland, dat ook de daar ingeschreven geboortes en overlijdens vanaf 1864 en de huwelijken vanaf 1845 bewaart. Op GRONI online zoekt u in geboortes van meer dan 100 jaar oud, huwelijken van meer dan 75 en overlijdens van meer dan 50 jaar. U betaalt met credits van 50 pence: u koopt minstens één credit, de basisindex kost niets en de volledige inschrijving kost vijf credits (nagekeken in september 2026).

Stap 3: de volkstelling, 1901, 1911 en 1926

De National Archives of Ireland heeft de volkstellingen van 1901 en 1911 gratis online gezet, voor alle 32 graafschappen. U ziet elk huishouden op de avond van de telling, met leeftijden, beroepen, godsdienst, of mensen konden lezen en of ze Iers spraken. Sinds 18 april 2026 is ook de volkstelling van 1926 van de Ierse Vrijstaat gratis en doorzoekbaar, met meer dan 700.000 formulieren van huishoudens.

Oudere volkstellingen zijn bijna allemaal verdwenen. De formulieren van 1861 en 1871 werden kort na de telling vernietigd, en die van 1881 en 1891 werden tijdens de Eerste Wereldoorlog tot pulp verwerkt. Die van 1821 tot 1851 gingen grotendeels verloren bij de brand in het Public Record Office in 1922. De fragmenten die bewaard bleven, zijn online doorzoekbaar.

Stap 4: voor 1864, de kerkregisters

Voor de burgerlijke stand zijn kerkregisters de enige bron voor de meeste doopsels, huwelijken en begrafenissen.

• Katholiek: de originele registers liggen nog bij de parochies, maar de National Library of Ireland heeft microfilms van de registers van de meeste katholieke parochies in Ierland en Noord-Ierland, tot 1880. De scans staan gratis online op registers.nli.ie. Ze zijn per parochie geordend, dus de plaats kennen helpt enorm.
• Church of Ireland (de anglicaanse kerk): registers van voor 1870 zijn openbare archieven. Sommige waren in het Public Record Office neergelegd en gingen in 1922 verloren. De National Archives heeft microfilms van veel registers van voor 1870; voor latere gaat u naar de Representative Church Body Library in Dublin.
• Transcripties: irishgenealogy.ie heeft ook gratis transcripties van katholieke registers en registers van de Church of Ireland van voor 1900, voor een deel van het land.

Gratis bronnen die veel opleveren

• Census search forms (zoekformulieren in de volkstelling): vanaf 1909 moesten mensen die het nieuwe ouderdomspensioen aanvroegen hun leeftijd bewijzen, en velen vroegen een zoekopdracht aan in de volkstelling van 1841 of 1851. Die formulieren, met namen van ouders en plaatsen, staan gratis op genealogy.nationalarchives.ie.
• De Tithe Applotment Books (tiendregisters uit de jaren 1820 en 1830) en Griffith's Valuation (een grondtaxatie, gepubliceerd van 1847 tot 1864) vermelden de gezinshoofden die grond of gebouwen in gebruik hadden. Ze zijn de beste vervanging voor de verloren volkstellingen. De Tithe Books staan gratis op genealogy.nationalarchives.ie, Griffith's Valuation op askaboutireland.ie. Een zoekopdracht op familienaam toont daar vaak in welke townlands een familienaam voorkwam.
• De Genealogy Advisory Service van de National Archives in Dublin helpt beginnende onderzoekers gratis.

Andere bronnen

• PRONI, het Public Record Office of Northern Ireland in Belfast, bewaart kerkregisters, archieven van landgoederen, gerechtelijke archieven en testamenten. Online zoekt u in de testamentregisters van Armagh, Belfast en Derry/Londonderry van 1858 tot 1965, en in de bijna een half miljoen handtekeningen onder het Ulster Covenant van 28 september 1912.
• Emigratie: tijdens de Grote Hongersnood van 1845 tot 1852 stierven ongeveer een miljoen mensen en emigreerden er meer dan een miljoen. Is uw familie vertrokken, dan kunnen de archieven van het land waar ze naartoe gingen (passagierslijsten, naturalisatiepapieren, grafstenen, overlijdensberichten) het graafschap of de parochie noemen waar ze vandaan kwamen. Die plaats is wat de Ierse bronnen ontsluit.

Een programma voor uw stamboom

Gramps is gratis en open source. Zoals de meeste stamboomprogramma's en -websites leest en schrijft het GEDCOM, het uitwisselformaat van stambomen. Hebt u zo'n bestand gekregen of gemaakt, dan ziet u op thememorypalace.ai/gedcom gratis en zonder account hoeveel generaties erin zitten, wie de oudste voorouder is en waar de gaten zitten. Het bestand verlaat uw toestel niet.

Van akten naar mensen

Een register vertelt wie in welke parochie gedoopt werd, niet hoe de keuken op zondag rook. Dat leeft in de foto's, in de verhalen, in de brieven die de oceaan overstaken. In The Memory Palace komt de stamboom binnen als GEDCOM en krijgt elke generatie een plek naast haar foto's en verhalen, zodat de namen weer mensen worden.