Een stamboom beginnen in Italië: waar vindt u de akten

In een schoenendoos ligt een oud paspoort met een strenge foto en een stempel uit Napels. Bij geboorteplaats staat, in verbleekte inkt, de naam van een klein stadje waar u nooit van gehoord hebt. Zonder dat u het weet, houdt u de sleutel tot een Italiaanse stamboom in handen. Dit artikel vertelt waar u daarna verder zoekt, en wat daarvan gratis online staat.

Het korte antwoord

Zoek eerst de naam van de plaats. Italiaanse akten worden per comune (gemeente) bewaard, en zonder de plaats zoekt u in een heel land. Open daarna het Portale Antenati, waar het Italiaanse Rijksarchief de registers van de burgerlijke stand gratis online toont, in het zuiden vaak vanaf 1809 en overal vanaf 1866. Daarvoor brengen de parochieregisters u terug tot het einde van de zestiende eeuw. Recentere akten vraagt u op bij de comune.

Stap 1: begin thuis, en vind de plaats

De beste bronnen liggen vaak in huis: paspoorten, brieven met een Italiaanse poststempel, bidprentjes, naturalisatiepapieren, foto's met iets op de achterkant. Vraag de oudere familieleden wat ze zich herinneren, ook bijnamen en de naam van het dorp. Noteer bij elke persoon wat u zeker weet en waar het vandaan komt. Een stamboom zonder bronnen is later niet meer na te gaan.

Is uw familie geëmigreerd, dan staat de plaats vaak op de passagierslijst of in de naturalisatiepapieren. Onze gids over geëmigreerde voorouders vinden via de Red Star Line, Ellis Island en Canada vertelt waar u zoekt. De aankomstlijsten van Ellis Island van 1892 tot 1925 staan gratis op FamilySearch.

Stap 2: het Portale Antenati

Het Portale Antenati (antenati.cultura.gov.it) opende in 2011 en wordt beheerd door het Italiaanse Rijksarchief. Het toont gratis scans van de registers van de burgerlijke stand, gedigitaliseerd samen met FamilySearch. U kunt op twee manieren zoeken:

• Zoeken in de registers (Cerca nei registri): kies de comune, het soort akte (geboortes, huwelijken, overlijdens) en het jaar, en blader door het register zoals het geschreven werd.
• Zoeken op naam (Cerca per nome): nog maar een minderheid van de registers is op naam geïndexeerd. Vindt u iemand niet, blader dan zelf door de registers.

Een tip voor het bladeren: begin bij de jaarlijkse en tienjarige indexen die de diensten burgerlijke stand zelf opstelden. Daarin staan alle akten van een jaar of een decennium op alfabet, zodat u snel de juiste bladzijde vindt.

Akte	Op Antenati getoond na
Geboorte	minstens 100 jaar
Huwelijk	minstens 70 jaar
Overlijden	minstens 70 jaar

Stap 3: de burgerlijke stand, regio per regio

Wanneer de Italiaanse akten van de burgerlijke stand beginnen, hangt af van waar uw familie woonde, want Italië werd pas in de negentiende eeuw een eenheid.

• Napoleontische periode (1806 tot 1815): de burgerlijke stand kwam met het Franse bewind. De huwelijksdossiers uit deze periode bevatten vaak papieren met de namen van de ouders van bruid en bruidegom, waarmee u terug kunt tot het einde van de achttiende eeuw.
• Het zuiden: in het voormalige Koninkrijk der Beide Siciliën, ongeveer Zuid-Italië, liep de burgerlijke stand zonder onderbreking door vanaf 1809. Op Sicilië begon ze in 1820. Dezelfde doorlopende reeks vanaf 1809 geldt voor het Hertogdom Modena en Reggio.
• Toscane en het Koninkrijk Sardinië: een gemengd systeem waarin pastoors de akten bijhielden onder toezicht van de staat, vanaf 1817 in Toscane en vanaf 1837 in het Koninkrijk Sardinië.
• Heel Italië: de Italiaanse burgerlijke stand begon op 1 januari 1866 in elke comune. In Rome en Lazio begon ze in 1870, in Veneto en Friuli in 1871 en in Trentino Alto Adige in 1918.

Elk register werd in twee originelen bijgehouden. Het ene blijft bij de comune; het andere ging naar de rechtbank en later naar het Rijksarchief (Archivio di Stato). De scans op Antenati zijn meestal dat tweede exemplaar.

Stap 4: voor de burgerlijke stand, de parochieregisters

Het Antenati-portaal raadt zelf aan om voor alles van voor 1866 de parochieregisters te gebruiken, terug tot het begin van de zeventiende eeuw. De kerk begon meestal in 1563 registers bij te houden, na het Concilie van Trente, en de meeste parochies hebben ze vanaf ongeveer 1595. Bijna allemaal worden ze nog bij de plaatselijke parochie bewaard, met sommige duplicaten in het diocesaan archief. Verwacht Latijn: Joannes voor Giovanni, Josephus voor Giuseppe. Let op de stati delle anime, de kerkelijke volkstellingen die elk lid van het huishouden met zijn leeftijd vermelden.

Akten opvragen bij de comune

Akten die te recent zijn voor Antenati, en alle officiële afschriften, komen van de dienst burgerlijke stand (Ufficio di Stato Civile) van de comune waar de gebeurtenis plaatsvond. Twee woorden helpen: een certificato is meestal een korte samenvatting van de belangrijkste gegevens, een estratto geeft u de volledige informatie. Beelden van Antenati hebben geen juridische waarde, dus voor het Italiaanse staatsburgerschap hebt u een gewaarmerkt afschrift nodig van de comune of van het Rijksarchief dat het origineel bewaart.

Andere bronnen

• Militaire documenten: lotelingenlijsten (liste di leva) en stamboeken van de dienst (fogli matricolari). Veel daarvan liggen in de Rijksarchieven, sommige ook op Antenati. Wat nog niet is overgedragen, ligt bij de militaire documentatiecentra (Centri documentali).
• FamilySearch: gratis met een account, met indexen van Italiaanse akten en een wiki die de bronnen regio per regio uitlegt.
• Bevolkingsregisters (anagrafe): bijgehouden door de comune, die u rechtstreeks contacteert voor informatie en uittreksels.

Een programma voor uw stamboom

Gramps is gratis en open source. Welk programma of welke website u ook gebruikt, zorg dat het kan exporteren naar GEDCOM, het uitwisselformaat van stamboomprogramma's. Hebt u zo'n bestand gekregen of gemaakt, dan ziet u op thememorypalace.ai/gedcom gratis en zonder account hoeveel generaties erin zitten, wie de oudste bekende voorouder is en waar de gaten zitten. Het bestand verlaat uw toestel niet.

Van akten naar mensen

Een geboorteakte vertelt op welke dag een baby naar het gemeentehuis werd gebracht, niet welk lied zijn moeder voor hem zong. Dat staat op de foto's, in de verhalen, in de brieven die iemand bewaarde. In The Memory Palace komt de stamboom binnen als GEDCOM en krijgt elke generatie een plek naast haar foto's en verhalen, zodat de namen weer mensen worden.