Natte, beschimmelde of aan elkaar geplakte foto's: wat u eerst doet

Een doos uit de kelder na een gesprongen leiding. Een dak dat de hele winter op de koffer op zolder lekte. Of de eenvoudigste versie: een album dat twintig jaar in een vochtige kamer stond, en als u het opent zijn de foto's één blok geworden. De eerste neiging is bijna altijd de verkeerde, en dat is beginnen te trekken.

Het korte antwoord

Water is niet de vijand. Verkeerd drogen wel. Een natte foto is nog te redden; een foto die aan een andere foto is vastgedroogd, is zijn oppervlak vaak voorgoed kwijt. De volgorde is dus: nat houden of invriezen, in water uit elkaar halen, plat en los van elkaar drogen, en pas daarna een kopie maken en die herstellen.

Twee dingen om vooraf te aanvaarden. Sommige foto's halen het niet, en juist de belangrijkste verdienen een vakman in plaats van een moedige amateur. Een restaurator kost geld; een tweede poging bestaat niet.

Stap 1: sorteer op wat u werkelijk in handen hebt

• Nog nat. Het beste geval. U hebt ongeveer 48 uur voordat schimmel begint.
• Vochtig maar los. Laat ze nu drogen, voordat ze elkaar vinden.
• Droog en aan elkaar. Het moeilijke geval. Water helpt nog, maar de kansen dalen.
• Beschimmeld. Pak eerst het vocht aan; schimmel is een gevolg.
• Vast aan glas. Een categorie op zich, zie verderop.

Stap 2: natte foto's

• Spoel elke afdruk voorzichtig in een bak schoon, koud water om modder en zandkorrels mee te nemen. Niet wrijven: een korrel onder een vinger maakt in één haal een kras.
• Leg ze met de beeldzijde naar boven op keukenpapier, krant of een schoon gaas, zonder elkaar te raken. De emulsiezijde is de zachte kant en plakt nat aan alles.
• Alleen lucht. Geen haardroger, geen radiator, geen zon. Warmte krult afdrukken en kan de emulsie beschadigen.
• Niet platdrukken tijdens het drogen. Krullen is normaal; vlakken kan later onder gewicht, tussen schone vellen, als ze kurkdroog zijn.
• Geen tijd? In een zak met wat water en de vriezer in. Dit is het nuttigste dat de meeste mensen niet weten.

Werk in porties die u ook echt afmaakt. Twintig afdrukken die goed drogen zijn meer waard dan tweehonderd op een hoop.

Stap 3: afdrukken die aan elkaar plakken

Leg het blok in een bak schoon koud water en laat het liggen. De meeste afdrukken laten vanzelf los, ergens tussen tien minuten en een uur, en u ziet de randen omhoog komen. Haal ze alleen uit elkaar waar ze al loslaten, en alleen met uw vingers of een stompe plastic rand.

Beweegt een afdruk na lang weken nog niet, stop dan. Dat is het punt waarop de emulsie zich gehecht heeft, en meer kracht haalt het beeld weg in plaats van de buurman. Een restaurator heeft oplosmiddelen en geduld die u niet hebt.

Stap 4: schimmel

Schimmel op een vochtige afdruk is het slechtste moment om in te grijpen: vegen wrijft de sporen de gelatine in en maakt van een oppervlakteprobleem een blijvend probleem. Laat de foto eerst drogen, in bewegende lucht, weg van de rest van de verzameling. Zodra hij droog is wordt de schimmel poederig en laat hij zich wegborstelen met een zachte borstel.

Doe dat buiten of bij een open raam, draag een mondmasker, en gebruik geen water, azijn, alcohol of schoonmaakmiddel op de afdruk. Houd beschimmelde stukken weg bij gezonde tot ze droog en geborsteld zijn; sporen reizen.

Stap 5: vastgeplakt aan het glas van een lijst

Komt veel voor bij foto's die decennia geleden zijn ingelijst in een vochtig huis. Probeer hem niet los te pellen. Twee dingen werken vaak genoeg om te proberen:

• Weken. Leg het glas met de afdruk naar beneden in koud water en wacht. Meestal komt de afdruk vanzelf los en gaat u verder als in stap 2.
• Invriezen. Een uur in de vriezer laat glas en emulsie soms verschillend krimpen, en dan kan een heel dun mesje in een hoek. Langzaam, en stoppen bij weerstand.

Lukt geen van beide: laat hem in de lijst en fotografeer hem recht door het glas, met daglicht van opzij en zonder flits. Een goede kopie van een vastgeplakte foto is meer waard dan een vernield origineel.

Stap 6: wanneer u het uit handen geeft

Bel een restaurator voor alles wat onvervangbaar is, alles wat al scheurt of bladdert, alles op glas of metaal in plaats van papier, en alles waarbij een eerste poging al misging. Oude fotografische procedés gedragen zich in water bepaald niet als een moderne afdruk.

Stap 7: nu de kopie

Zodra de afdruk droog is, is het fysieke werk klaar en begint het digitale werk, en dat deel is omkeerbaar. Scan op 600 dpi of meer, of fotografeer de afdruk plat bij daglicht. Bewaar die onbewerkte scan als uw origineel.

Water laat zijn eigen handtekening na: bleke vloedlijnen, een kleurzweem die meestal roze of geel is, plekken waar het oppervlak is opgetild. Dat is precies wat een automatisch herstel goed aankan, want het bouwt toon en kleur opnieuw op en verzint geen gezicht.

Dat kan in één stap op thememorypalace.ai/restore: één foto, gratis, zonder account, en hij kleurt de afdruk ook in als die zwart-wit was. Het resultaat draagt het label "Restored and coloured with AI", en dat telt hier zwaarder dan anders. Een watervlek die weg is, is weg; een kleur die geraden is, blijft een gok. Weet iemand in de familie nog welke kleur die jurk had, schrijf het dan naast het bestand.

Voor schade die niets met water te maken heeft, zie een verbleekte, bekraste of gescheurde foto herstellen. Voor het scannen zelf: scannen, fotograferen of uitbesteden.

Daarna: leg ze niet terug

Wat uit een kelder of een zolder komt, hoort daar niet terug. Droog, donker, stabiele temperatuur, en niet op de vloer. Bewaar afdrukken in papieren of polyester hoesjes in plaats van pvc, dat op den duur zacht wordt en gaat plakken. En de scan die u net maakte is uw echte verzekering: een overstroming neemt de doos, niet de kopie.