Zrobić drzewo genealogiczne brzmi jak wielki projekt. W rzeczywistości zaczyna się od kartki papieru i trzech pokoleń, które znasz niemal na pamięć. Stamtąd drzewo rośnie, pokolenie po pokoleniu, z każdą rozmową i każdym aktem.
Ten poradnik pokazuje krok po kroku, jak samodzielnie zbudować drzewo genealogiczne, z jakimi dokumentami i narzędziami, i jakich błędów możesz sobie oszczędzić.
Wywód przodków czy tablica potomków?
- Wywód przodków: na początku jesteś ty, potem rodzice, dziadkowie i pradziadkowie. Każde pokolenie się podwaja: 2, 4, 8, 16. To zwykły punkt wyjścia, jeśli chcesz wiedzieć, skąd pochodzisz.
- Tablica potomków: na górze jest jeden przodek lub para, pod nimi wszystkie dzieci, wnuki i prawnuki. W sam raz na zjazd rodzinny.
W wywodzie przodków każda osoba ma stały numer: ty masz 1, twój ojciec 2, matka 3. Ojciec osoby o numerze n ma numer 2n, a matka 2n+1.
Krok 1: zacznij od siebie
Zapisz, co wiesz na pewno: swoje pełne imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia. Potem to samo dla rodziców, z datą i miejscem ich ślubu, i dla dziadków, na ile je znasz. Lepiej zostawić lukę, niż zgadywać.
Kobiety zapisuj zawsze pod nazwiskiem panieńskim. Inaczej później zgubisz właśnie ten trop, który prowadzi do następnej rodziny.
Krok 2: wypytaj starsze pokolenie
To, co jest w aktach, zostanie w archiwach. To, co wiedzą twoi rodzice, ciotki, wujowie i dziadkowie, odchodzi razem z nimi. Pytaj więc wcześnie: o imiona i miejsca urodzenia, o rodzeństwo, które zmarło w dzieciństwie, o przeprowadzki, zawody i wyznanie. Wyznanie zdecyduje później o tym, w których księgach metrykalnych szukasz.
Nagrywaj rozmowy telefonem, najlepiej ze starymi zdjęciami na stole. Naszą darmową kartę dwudziestu pytań do rodziców (darmowe narzędzie, na razie po angielsku) możesz wydrukować i zabrać ze sobą. Więcej wskazówek znajdziesz w poradniku jak przeprowadzić rozmowę ze starszymi członkami rodziny (po angielsku).
Krok 3: zbierz rodzinne dokumenty
W wielu rodzinach w szufladzie u rodziców czy dziadków leży więcej, niż myślisz. W rodzinach niemieckich pytaj na przykład konkretnie o:
- Rodzinną księgę (Familienstammbuch): z wpisem ślubu i urodzeń dzieci, często także z rodzicami obojga małżonków.
- Ahnenpass, czyli dokument pochodzenia z lat 30. XX wieku: często sięga do dziadków albo dalej. To dokument z mrocznych czasów, ale cenne źródło.
- Obrazki z pogrzebu i nekrologi: z datami urodzenia i śmierci, czasem ze zdjęciem.
- Listy, świadectwa szkolne, dokumenty wojskowe i podpisane zdjęcia.
Wszystko sfotografuj lub zeskanuj. Jak przechowywać i digitalizować papiery, wyjaśnia poradnik jak przechowywać i digitalizować stare listy, pamiętniki i dokumenty (po angielsku).
Krok 4: zapisuj źródło każdego faktu
Prawie każdy początkujący pomija ten krok. Przy każdej dacie i każdym miejscu zapisz, skąd pochodzi: „akt urodzenia, urząd stanu cywilnego, numer i rok”, „rodzinna księga”, „według babci, rozmowa 2026”. Wtedy za pięć lat nadal będziesz wiedzieć, co jest udowodnione, a co tylko opowiedziane.
Krok 5: papier, szablon czy program?
Na pierwsze trzy, cztery pokolenia wystarczy szablon drzewa genealogicznego na papierze. Potem papier robi się nieczytelny i brakuje miejsca na źródła.
- Programy genealogiczne na komputer: Gramps jest darmowy i ma otwarty kod, Legacy ma darmową wersję podstawową (po angielsku), a na przykład Ahnenblatt 4 jest płatny. Wszystkie czytają i zapisują GEDCOM.
- Drzewa online i aplikacje do drzewa genealogicznego: wygodne, bo rodzina może zaglądać. Upewnij się, że możesz z powrotem pobrać drzewo jako GEDCOM i że nie jest publiczne bez twojej zgody.
Jeśli chcesz zrobić drzewo genealogiczne za darmo, darmowy program i bezpłatne portale archiwalne zaprowadzą cię daleko.
Krok 6: zapisz drzewo w formacie GEDCOM
GEDCOM to powszechny format wymiany drzew genealogicznych; najczęściej spotkasz wersje 5.5.1 i 7.0. Gdy twoje drzewo jest plikiem GEDCOM, nie jesteś przywiązany do żadnego programu i możesz wymieniać się nim z krewnymi. Którą wersję wybrać, wyjaśnia artykuł GEDCOM 5.5.1 czy 7.0 (po angielsku).
Naszą darmową przeglądarką plików GEDCOM sprawdzisz, ile pokoleń zawiera plik i gdzie są luki. Narzędzie do sprawdzania plików GEDCOM znajdzie zły zestaw znaków, krzaki zamiast liter, zerwane powiązania i niemożliwe daty. Oba działają w przeglądarce, bez zakładania konta, a plik nie opuszcza twojego urządzenia.
Krok 7: rozbudowuj drzewo pokolenie po pokoleniu
Zawsze cofaj się od jednej udowodnionej osoby do następnej, nigdy odwrotnie. Akt ślubu dziadków często podaje na przykład rodziców obojga małżonków, a to daje ci następne pokolenie.
W Niemczech urzędy stanu cywilnego prowadzą księgi w Prusach od 1 października 1874, w całej Rzeszy Niemieckiej od 1 stycznia 1876, a na lewym brzegu Renu już od 1798 roku. Wcześniej najważniejszym źródłem są księgi metrykalne. Gdzie znaleźć który akt, opisuje poradnik jak zacząć drzewo genealogiczne w Niemczech (po angielsku). Jak zaplanować poszukiwania, wyjaśnia poszukiwanie przodków: pierwsze kroki i źródła (po angielsku). Nie wiesz, co dalej? Przeczytaj luki w drzewie genealogicznym: gdzie szukać dalej (po angielsku).
Typowe błędy przy tworzeniu drzewa genealogicznego
- Mylenie osób o tym samym imieniu i nazwisku. We wsi często żyło kilku mężczyzn o nazwisku Jan Nowak. Sprawdź rodziców, małżonka i miejsce, zanim uznasz dwa wpisy za tę samą osobę.
- Przepisywanie dat bez źródła. Daty skopiowane z cudzych drzew online wyglądają na pewne, ale często takie nie są. Traktuj je tylko jako wskazówkę.
- Ujednolicanie pisowni. Wiśniewski i Wiszniewski mogą być tą samą rodziną. Zapisuj pisownię użytą w źródle.
- Mylenie chrztu z urodzeniem. Księgi metrykalne często podają tylko datę chrztu.
- Chęć zrobienia wszystkiego naraz. Opracowuj jedną linię po drugiej.
Jak utrzymać drzewo przy życiu
Drzewo genealogiczne nigdy nie jest skończone. Rodzą się dzieci, krewni znajdują nowe zdjęcia, jakiś akt obala stare przypuszczenie.
- Udostępnij je. Ci, którzy zaglądają, rozpoznają twarze, poprawiają daty i dopisują historie.
- Daj imionom twarze. Zdjęcie przy każdej osobie zmienia listę w rodzinę. Zobacz, jak datować stare zdjęcie.
- Wydrukuj je. Nasze darmowe narzędzie do wywodu przodków zamienia plik GEDCOM w wykres czterech lub pięciu pokoleń, do druku, jako PDF albo SVG.
- Trzymaj więcej niż jedną kopię. Jako plik GEDCOM na komputerze, na dysku zewnętrznym i online.
Drzewo genealogiczne w The Memory Palace
The Memory Palace to prywatny pałac w 3D na historię twojej rodziny, na iPhone, iPad, Androida i w przeglądarce, z danymi przechowywanymi w UE. Aplikacja jest po angielsku, niderlandzku, niemiecku, francusku i hiszpańsku, jeszcze nie po polsku.
- GEDCOM w obie strony. Zbuduj drzewo w aplikacji albo wczytaj swój plik GEDCOM i wyeksportuj go z powrotem w tym samym formacie.
- Trzy widoki. Widok drzewa, wachlarz i widok potomków, ze zdjęciem przy każdej osobie.
- Udostępnianie przez link. Krewni otwierają drzewo przez link, który im wyślesz.
- Skrzydło dla każdej gałęzi rodziny, pokój dla każdej osoby lub pary. To propozycja, decydujesz ty. Zdjęcia wiszą na ścianach z imieniem i rokiem, obok nich historie i nagrania głosu.
- Prywatnie, dopóki nie zaprosisz. Zaproszeni krewni mogą dodawać własne zdjęcia, historie i nagrania.
- Wszystko możesz zabrać w każdej chwili. Pełny eksport jako plik ZIP, także w darmowym planie.
Chcesz najpierw zobaczyć, jak to wygląda? Przejdź się po przykładowym pałacu, bez zakładania konta.